29 ოქტომბერი 2008
რუსეთი საოცარ მედია-გამჭრიახობას იჩენდა სამხრეთ-ოსეთის ომის მიმდინარეობისას, უწევდა რა კონკურენციას საქართველოს პრეზიდენტს, ამბობს ჯეიმს როჯერსი, რომელიც თავისი დღიურის ჩანაწერებს ორკვირაში ერთხელ აქვეყნებს.
მეორე ფრონტი
ეს ამბავი, ომზე ინფორმაციის გავრცელების ისტორიაა. სამხრეთ ოსეთში საქართველო-რუსეთის ომი იმდენად სწრაფად განვითარდა, რომ ის ადამიანები, ვინც მოვლენებს ახლოდან აკვირებოდნენ, გაოცებული დარჩნენ. მოგვიანებით ეს ფაქტი მხარეებმა იმით ახსნეს, რომ მოწინააღმდეგე სამხედრო მოქმედებებს წინასწარ გეგმავდა.
ახლა შეგვიძლია დეტალებს ჩაუღრმავდეთ და გავარკვიოთ არა მხოლოდ ის, თუ როგორი შეიძლება ყოფილიყო მოვლენების თანმიმდევრობა, არამედ ის, თუ როგორ იქნა მოთხრობილი თავად ამბავი.
ჯერ კიდევ პირველმა, ომში მყოფმა შუა საუკუნეების მონარქმა კეთილგანწყობილი ტრუბადური იქირავა, რათა ამ უკანასკნელს საომარ სიმღერებში მისი დიდება, მეომრობა და კარგი ბიჭობა წარმოეჩინა. საომარი ამბების წარმოჩენაზე გავლენის მოხდენა სიახლე დღესაც არ არის.
მაგრამ, ცვლილება თავად მედიამ და მისმა ბუნებამ განიცდა. ამ ფაქტორმა კონფლიქტში ახალი ფრონტი გახსნა. ტაქტიკას მაღალ ეშელონებში მიღებული გადაწყვეტილებები განსაზღვრავდნენ.
24 საათის განმავლობაში მხარეები საინფორმაციო საშუალებებში ომის პარალელურად თეატრალურ წარმოდგენას უყურებდნენ და ბრძოლაში თავადაც ერთვებოდნენ. ორივე მხარე საზოგადოებასთან ურთიერთობის ფირმებს ქირაობდა და მათ კონსულტაციებში ფულს უხდიდა.
პირველად, როგორც ჟურნალისტი მოსკოვში 1990-ანების დასაწყისში ვმუშაობდი. მაგრამ რუსული სახელისუფლებო ორგანოები ჩემთვის განსაკუთრებულად ხელმისაწვდომი არასდროს ყოფილა. ომის პირველ დღეებში ჩვენ, უცხოელმა კორესპონდენტებმა სწორედ ეს სხვაობა ვიგრძენით, რაც იყო სრულიად ახალი მიდგომა.
რუსეთი შედეგით როგორც ჩანს იმედგაცრუებული დარჩა. "რატომ ასახავენ ჩვენი პარტნიორი საინფორმაციო მაუწყებლები იგივე მოვლენებს სხვაგვარად?" – ამ კითხვას რუსეთის საგარეო საქმეთა სამინისტროს სპიკერი ანდრეი ნესტერენკო ხშირად სვამდა.
საქართველოს მთავრობა ასევე დიდ ენერგიას ხარჯავდა იმისთვის, რომ მსოფლიოსთვის ამ ამბის საკუთარი ვერსია მოეთხრო. პრეზიდენტი მიხეილ სააკაშვილი პირდაპირ ჩართვებში ხშირად თავად მონაწილეობდა. მოსკოვში საინფორმაციო წყაროებთან საუბრის შემდეგ, ბოლო კვირა ბრიუსელსა და თბილისში გავატარე. ბევრი ვეცადე ამ თემაზე უფრო მეტი რამ გამერკვია.
პროგრამის მომზადების პროცესში, მე და პროდუსერი დევიდ ედმონდი ვესაუბრეთ მთავრობის წარმომადგენლებს, მათ მრჩევლებს საზოგადოებასთან ურთიერთობის საკითხებში, ასევე მოსახლეობას, რომელმაც კონფლიქტი საკუთარ თავზე გამოსცადა. ეს არის მედიის ბლოკადაში მოქცევისა და მისი ინფორმაციით გაბრუების ისტორია.
თქვენ შეგიძლიათ პროგრამა "PR ომი კავკასიისთვის" (The PR Battle For The Caucasus) BBC world service-ზე ლონდონის დროით 23:06 საათზე მოსმინოთ, ასევე ინტერნეტით http://www.bbc.co.uk/worldservice/documentaries/
იმავდროულად, თუ თქვენ კითხულობთ ამ ტექსტს რუსეთში, საქართველოში, ან სადაც არ უნდა იყოთ, მე ინტერესით მოვისმენდი თქვენს შთაბეჭდილებებს იმაზე, თუ როგორ აშუქებდა მედია ამ კონფლიქტს.
სხვა ომი
თბილისში ყოფნისას ერთი ისტორიის გადამოწმება ვცადე, რომელიც ადრე წაკითხული მქონდა და ნახევრად მახსოვდა: თითქოს ქალაქში ბრიტანული სამხედრო სასაფლაო არსებობდა. მსგავსი მცდელობა ადრინდელი ვიზიტების დროსაც მქონდა, მაგრამ ყოველ ჯერზე ჩემი გამოძიება უშედეგოდ სრულდებოდა.
ამჯერად უფრო გამიმართლა. ბრიტანეთის საელჩომ ერთ კერძო სახლს მიმასწავლა. როგორც ეს ხშირად გვხვდება კავკასიაში, ბაღს გარს ერტყა მაღალი ღობე. როდესაც ქალბატონმა, რომელიც ამ ოჯახში ცხოვრობდა კარი გამიღო და ძეგლისკენ გზა მიმასწავლა, მივხვდი, რომ სწორად მოვედი: ქვაზე მარტივი წარწერა დამხვდა: 1914-1918 ბრიტანეთის არმიის, სამეფო ფლოტისა და ინდოეთის არმიის ყველა იმ მებრძოლის ხსოვნის უკვდავსაყოფად, ვინც ამ რეგიონში პირველი მსოფლიო ომის დროს დაიღუპა და აქ განისვენებს. მათი დიდების დავიწყება არ შეიძლება.
ქალმა, რომელსაც მე ვესაუბრე, ბევრი არაფერი იცოდა, იმის გარდა, რომ ძეგლი 2000 წელს დაიდგა, და რომ ადგილობრივი მაცხოვრებლები ბევრს საუბრობდნენ ამ ადგილას ომში დაღუპულების საფლავის არსებობაზე. "თავდაპირველად საქართველოში პირველ მსოფლიო ომში დაღუპული გაერთიაშებული სამეფოს სამხედროების 107 საფლავი იყო”, მომწერა მეილით პიტერ ფრანსისმა, სამხედრო კომისიის წარმომადგენელმა. "ამ ადამიანების უმრავლესობა როგორც ჩანს რუსეთის სამოქალაქო ომში მოკავშირეების ჩარევის დროს დაიღუპა".
ამით აიხსნება ის ფაქტი, რომ მემორიალი საბჭოთა კავშირის დაშლამდე არ აღმართულა. სანამ საბჭოთა კავშირი არსებობდა, ბუნებრივია, არავინ დაუდგამდა ძეგლს მათ, ვინც მისი საფუძვლების წინააღმდეგ იბრძოდა.
No comments:
Post a Comment