გერჰარდ გნაუკი
11 სექტემბერი 2008
კავკასიური კრიზისის შემდეგ უკრაინაში დაძაბული განწყობებია – საზოგადოებაში რუსეთისადმი შიში გაიზარდა. უკრაინა-ევროკავშირის სამიტმა ქვეყანა დასავლეთს დაახლოვა, განაცხადა პრეზიდენტმა იუშჩენკომ WELT ONLINE-სთვის მიცემულ ინტერვიუში. იგი უკრაინის შეაიარაღებს – ტერიტორიული მთლიანობა ხომ ხელშეუხებელია.
- ბატონო პრეზიდენტო, რა მნიშვნელობა ჰქონდა უკრაინა-ევროკავშირის სამიტს თქვენი ქვეყნისთვის?
- ჩვენ ავიღეთ კურსი ევროკავშირში ასოცირებულ წევრობაზე. ჩვენ გვაქვს პროექტი, რომელიც გაცილებით ფართოა, ვიდრე ნებისმიერი შეთანხმება რაც კი ევროკავშირს 1990-იანი წლებიდან ასოცირებულ წევრობაზე აქვს გაფორმებული. მე ვიყავი პირველი, ვინც ამ პროქტზე საუბრობდა – დღეს ეს რეალობაა. ევროკავშირსა და უკრაინას შორის იქნება შეუზღუდავი სავაჭრო ურთიერთობა, და მოლაპარაკებებს ვიწყებთ ჩვენი მოქალაქეებისთვის სავიზო რეჟიმის გაუქმებაზე. ევროკავშირი მხარს უჭერს უკრაინის ტერიტორიულ მთლიანობას, ჩვენი საზღვრების ხელშეუხებლობას. მოკლედ, პარიზში უკრაინა ევროპულ ქვეყნად პირველად აღიარეს.
- საქართველოს ომმა თქვენს ქვეყანაში სერიოზული შეშფოთება გამოიწვია, დასავლეთ ევროპაში კი ეჭვი, რომ ახალი ცივი ომი უკვე დაწყებულია. თქვენც ასე ფიქრობთ?
- დაძაბულობა არსებობს. მაგრამ საერთო ჯამში, მე ამას ახალ ცივ ომს არ დავაქმევდი. ჩვენ გვინდა რუსეთთან დიალოგი. ამას გვავალდებულებს მეზობლობა და რუსეთთან დადებული სტრატეგიული შეთანხმება (1997 წლის). ჩვენ ასევე ხელი გვინდა შევუწყოთ ნაყოფიერ დიალოგს ამერიკასა და რუსეთს შორის. ძალიან ბევრია დამოკიდებული იმაზე, თუ როგორ მოგვარდება კავკასიური კონფლიტი. ამან შესაძლოა მნიშვნელოვნად განსაზღვროს ჩვენი თანამშრომლობა მომავალში. საერთაშორისო ურთიერთობების ალფა და ომეგა – საზღვრების ხელშეუხებლობაა. ამ პრინციპის უპატივცემულობა რეგიონში ხანგრძლივ კონფლიქტს გამოიწვევს.
- უკრაინის საზღვრებს დღეს რაიმე საფრთხე ემუქრება?
- სამართლიანი შეკითხვაა. ასეთი საფრთხე არსებობს. ჩვენ სახელმწიფოს დამოუკიდებლობას ზერელედ არ ვუყურებთ, ამისთვის დიდი ფასი გადავიხადეთ. 1930-იან წლების შიმშილობის დროს ჩვენ ჰუმანიტარული კატასტროფა გადავიტანეთ, რასაც მილიონობით ადამიანის სიცოცხლე შეეწირა. ჩვენთან იყო მეორე მსოფლიო ომიც.
- რას აკეთებს უკრაინა ყირიმის სტაბილიზაციისთვის, სადაც უმრავლესობა რუსული მოსახლეობაა?
- რა თქმა უნდა, ჩვენს რუქაზე ყირიმი ერთ-ერთი ყველაზე რთული წერტილია. ჩვენ ფრთხილ პოლიტიკას ვატარებთ, მაგრამ ჩვენს პოზიციებს იქ ყოველთვიურად ვამყარებთ. ყირიმის პრობლემა უფრო ძველია ვიდრე ჩვენი დამოუკიდებლობა. რუსეთის ფლოტის არსებობა იქ დამატებით პრობლემებს აჩენს, გაურკვეველია რა მოხდება ამ უძრავ ქონებასთან, მის იჯარასთან, ნავიგაციასთან და რადიო-სიხშირეებთან დაკავშირებით. არ შეიძლება იმის დაშვება, რომ ჩვენს ტერიტორიაზე გაურკვეველი ფუნქციის ობიექტები შენდებოდეს. მე არ ვამტკიცებ, რომ ეს რუსეთის მიზანმიმართული პოლიტიკაა, მაგრამ გარკვეული არეულობა აშკარად სახეზეა.
- თქვენ ბრძანება გაეცით, რომ რუსულმა ფლოტმა, რომელიც საქართველოს ნაპირებთანაც პატრულირებდა, მომავალში ნებართვა უნდა მიიღოს ვიდრე უკრაინის წყლებს დატოვებს.
- პირველი ოქტომბრიდან ახალი წესები ამოქმედდება. ჩვენთვის აუცილებელია ვიცოდეთ რა და რა რაოდენობის რუსული ფორმირებები გადაადგილდებიან ჩვენს ტერიტორიაზე. ასეთი უფლება ყველა სუვერეულ სახელმწიფოს აქვს. არ შეიძლება ტანკები ისე გადიოდნენ სამ უკრაინულ რაიონს, რომ ჩვენ ეს არ ვიცოდეთ.
- ნატოს წევრობა თქვენი ქვეყნის ინტერესებშია? უმრავლესობა რომ წინააღმდეგია?
- თუკი ნატოში მიგვიწვევენ, რეფერენდუმს ჩავატარებთ. დღეს ქვეყნის ტერიტორიული მთლიანობის შენარჩუნების ერთადერთი გზა – ევროპული უსაფრთხოების კოლექტიურ სისტემაში შესვლაა. ჩვენ იგივე უნდა გავაკეთოთ, რაც ყოფილი აღმოსავლეთ ბლოკის ქვეყნებმა გააკეთეს. იმედი გვაქვს, რომ ნატოს დეკემბრის სამიტზე პოზიტიურ სიგნალს მივიღებთ. ხოლო გაწევრიანების მსურველთა რიცხვი იზრდება და როგორც ჩანს ამაზე ქართულმა ამბებმაც იმოქმედა.
- რამდენად შეუძლია უკრაინას საკუთარი თავის დაცვა?
- ჩვენი ჯარი აღორძინების გზაზეა. სამხედრო ბიუჯეტის 80% არმიის შენახვაზე იხარჯება. ჩვენი ქვეყანა შესანიშნავ სამხედრო ტექნიკას აწარმოებს, რომელსაც ათობით ქვეყანა ყიდულობს, ოღონდ არა უკრაინული ჯარი. ეს უნდა შეიცვალოს. გარდა ამისა, ოფიცრებს და ჯარისკაცებს შესაბამისი სოციალური სტატუსი უნდა ჰქონდეთ. წარსულის გაღატაკებული სამხედრო ბიუჯეტი – ასეთი რამ აღარ უნდა განმეორდეს.
- ენერგეტიკული უსაფრთხოება?
- გვინდა, რომ ევროკავშირი ჩვენი გაზსადენის ქსელს საერთო ბაზრის კონტექსტში, როგორც მის ნაწილს, ისე განიხილავდეს. პარიზში, ევროკავშირის წარმომადგენლებს, ბაროზოს და სარკოზის ამ საკითხზე კონფერენციის მოწვევა შევთავაზე. თუკი დღეს ჩვენი გაზსადენებით 125 მილიარდი კობომეტრი რუსული გაზის ტრანსპორტირება ხდება, ტექნოლოგიური დანაკარგები 6 მილიარდ კუბომეტრს აღწევს. ექსპერტები თვლიან, რომ მათი ორჯერ შემცირება შეიძლება. ნოემბერში ბაქოში დაგეგმილ რეგიონალურ სამიტზე ჩვენ სატრანსპორტო დერეფნების კონცეფციას შევიმუშავებთ. მაგრამ ევროპა ამ საკითხში ერთსულოვანი უნდა იყოს.
- და ამ ყველაფრის ფონზე, ისევ მძიმე კრიზისი მოსჩანს თქვენი და პრემიერ-მინისტრ იულია ტიმოშენკოს ურთიერთობებში.
- სამყარო ამით არ დაიღუპება. ყველა მსგავსი კრიზისის გადასალახად უკრაინას საკმარისი დემოკრატიული რესურსი გააჩნია. როგორც პრეზიდენტი, მე გარანტიას გაძლევთ: უკრაინა დემოკრატიის გზიდან არ გადაუხვევს. მაგრამ ის რითიც სექტემბრიდან პრემიერ-მინისტრია დაკავებული – ეს დემოკრატიული მიღწევების და ღირებულებების დემონტაჟია. ამ ყველაფრის მიზანია – პრეზიდენტის და პარლამენტის ვადამდელი არჩევნები.
No comments:
Post a Comment