ჯონათან სთილი
27 იანვარი 2009
ხალხი სამხრეთ ოსეთის კონფლიქტის ოფიციალურ ვერსიას ეჭქვეშ აყენებს და კითხულობს, რამდენად შეიძლება მათი პრეზიდენტის ნდობა.
გასულ ზაფხულს, საქართველომ რამდენიმე დღის განმავლობაში მსოფლიოს ყურადღება მიიპყრო, როდესაც პრეზიდენტმა მიხეილ სააკაშვილმა ის რუსეთის აგრესიის მსხვერპლად წარმოადგინა და მოვლენები 1956 წლის უნგრეთის მოვლენებს ან ჰიტლერის ბლიცკრიგებს გაუთანაბრა. რადგან რუსული ტანკები საქართველოს ჩრდილოეთით მოძრაობდნენ და დამწვარი სოფლების ალი ცას წვდებოდა, დასავლელმა პოლიტიკოსებმა და მედიამ საუბარი სასწრაფოდ ახალ ცივ ომზე დაიწყეს.
ექვსი თვის შემდეგ საქართველო სხვა ადგილია. ოპოზიციის წამყვანი ფიგურები სააკაშვილს ხუთ დღიანი ომის გამო ღიად ადანაშაულებენ. იგივეს აკეთებს ბოლო დრომდე მისი გუნდის რამდენიმე წარმომადგენელი, რომელთაგან ორი - ერთი გაეროში ხოლო მეორე მოსკოვში - მისი მედროშე იყო.
ბარაკ ობამას საერთაშორისო პრიორიტეტებში საქართველოს წამყვანი ადგილი არ უკავია, მაგრამ სააკაშვილი, ისევე როგორც მისი ოპონენტები ვაშინგტონისგან ცლილებებზე სიგნალს ელიან. ცხადია, რომ საქართველო და რუსეთი ერთმანეთს ებმიან, მაგრამ რომელია მათგან ძაღლი და რომელი ძაღლის კუდი? ის თუ როგორ უპასუხებს ამ კითხვას აშშ-ს ახალი პრეზიდენტი ნათელს გახდის არამხოლოდ იმას, თუ რამდენად დიდ მნიშვნელობას ანჭებს ის მოსკოვთან მომავალში კარგ ურთიერთობას, არამედ იმასაც თუ როგორი წარმოდგენა აქვს მას ყოფილ საბჭოთა რესპუბლიკებში დემოკრატიის წინსვლის ან პირიქით მისი უკუსვლის შესახებ.
ბუშის მმართველობის დროს საქართველო ფავორიტი იყო, დემოკრატიის შუქურა, რომელსაც სათავეში ევროპული სტანდარტების, აშშ-ში განათლება მიღებული ლიდერი ედგა. სააკაშვილი ხელისუფლებაში 2003 წელს ედუარდ შევარდნაძის მმართველობის დროს გაყალბებულ არჩევნებზე გამართული საპროტესტო დემონტრაციების შემდეგ მოვიდა. შევარდნაძე ყოფილი საბჭოთა ნომენკლატურის წარმომადგენელი და ერთ დროს საბჭოთა კავშირის საგარეო საქმეთა მინისტრი, გადადგა. 2004 წლის უკრაინული ნარინჯისფერი რევოლუცია, ვარდების რევოლუციის შაბლონით წარიმართა.
დასავლეთის მიერ სააკაშვილისთვის დემოკრატის იარლიყის მინიჭება, საქართველოს ოპოზიციას აღაშფოთებს. მათი აზრით, სააკაშვილის ნატოსთან მიერთების ენთუზიაზმმა, და უცხოური მედიის მხრიდან მისი მისამართით არასერიოზულმა ყურადღებამ, მისი სრულყოფილი შესწავლის საშუალება მოსპო. ისინი ვარდების რევოლუციის შემდეგ სისტემატიურ უკუსვლაზე საუბრობენ, რაც დაიწყო კონსტიტუციური ცვლილებებით, რამაც დაასუსტა პარლამენტი და გაგრძელდა ნელ-ნელა ყველა ძირითადი სატელევიზიო არხის შერწყმით, ბიზნესმენებზე ზეწოლით, რომლებსაც მმართველ პარტიასთან მიერთებას აიძულებდნენ, დამოუკიდებელი მმართველების თანამდებობებიდან გადაყენებით და ბოლოს იმით რაც შევარდანაძის დროს ხდებოდა - არჩევნების გაყალბებით.
”სააკაშვილი ჩვენი ობამა იყო. შევარდნაძის 10 წლის მმართველობის შემდეგ ხალხს ცვლილებები სურდა. მაგრამ ახლა ჩვენ აზერბაიჯანის და თურქმენეთისგან არ განვსხვავდებით,” ამბობს ეროსი კიწმარიშვილი, ბიზნესმენი რომელიც რუსთავი 2-ის სატელევიზიო სადგურის ხელმძღვანელი იყო, არხის რომელმაც ხუთი წლის წინ ხალხის მასების ქუჩაში გამოსვლას ხელი შეუწყო. ზურაბ ჟვანიასთან და ნინო ბურჯანაძესთან ერთად, რომელთაგან პირველი პრემიერ-მინისტრი, მეორე კი პარლამენტის სპიკერი გახდა, კიწმარიშვილი მესამე საკვანძო ფიგურად მოიაზრებოდა ჯგუფში, რომელმაც სააკაშვილი ხელისუფლებაში მოიყვანა. ჟვანია 2005 წელს საიდუმლო ვითარებაში გარდაიცვალა, რომელიც ბევრმა ქართველმა მკვლელობად აღიქვა. ბურჯანაძე აგვისტოს ომამდე რამდენიმე თვით ადრე გადადგა, და დღეს სააკაშვილს აკრიტიკებს.
გიორგი ხუციშვილი, კონფლიქტებისა და მოლაპარაკებების საერთაშორისო ცენტრის ხელმძღვანელი ამბობს, რომ სააკაშვილს და კიდევ რამდენიმე ლოიალურ პირს, რომლებიც მისი რეჟიმის ბირთვს წარმოადგენენ, ცინიკური დამოკიდებულებას იჩენენ ოპოზიციური გაზეთების, პატარა სატელვიზიო სადგურებისა და პოლიტიკური პარტიების მიმართ. ”ამ ხალხს თავიდანვე ავტორიტარული ინსტიქტები ჰქონდათ, მაგრამ გარკვეული ლიბერალური ლოზუნგებით ოპერირება უწევდათ. მათ დმიანებს ხავერდოვანი ავტორიტარიზმი სურთ,” დასძენს იგი. რადგან გასულ კვირას ობამა საკუთარი უფლებამოსილების შესრულებას შეუდგა, ხუციშვილმა ამერიკის საელჩოში რამდენიმე სამოქალაქო საზოგადოებრივი ჯგუფის წერილი მიიტანა, რომელშიც ახალ პრეზიდენტს მიმართავენ საქართველოსთან ურთიერთობისას მხოლოდ მთავრობასთან კონტაქტებით არ შემოიფარგლოს.
აგვისტოს ომის შემდეგ მათ მოთხოვნებსა და გამოყოფილ რეგიონებში, სამხრეთ ოსეთსა და აფხაზეთში დღეს ათასობით რუსი ჯარისკაცის ყოფნას შორის, საკაშვილის ოპონენტები კავშირს ხედავენ. დავით აქუბარდია, სატელევიზიო არხის კავკასიის ხელმძღვანელი პრეზიდენტს ადანაშაულებს, რომ მან ომი მას შემდეგ წამოიწყო რაც ათობით ათასი ადამიანი საპარლამენტო არჩევნების შედეგების გაპროტესტების მიზნით ქუჩაში გამოვიდა.”ეს თავგადასავალი მან წამოიწყო. მას სურდა მისი მისამართით არსებული უკმაყოფილება რუსებისადმი ბრაზში გადაეტანა,” ამბობს იგი. ის აღნიშნავს, რომ ოფიციალური მონაცემების თანხმადაც კი გასული იანვრის საპრეზიდენტო არჩევნებში სააკაშვილმა დედაქალაქში არჩევნები წააგო.
დავით უსუფაშვილი, რესპუბლიკური პარტიის თავმჯდომარე, იგივეს უფრო რბილად განმარტავს. აღწერს რა აგვისტოს ომს, როგორც საქართველოს საშინაო პოლიტიკაში სააკაშვილის მანიპულაციების ”ლოგიკურ დასასრულს”, იგი ამბობს ”აგვისტომდე (ომზე) პასუხისმგებლობა რუსულ მხარეს ეკისრებოდა. ისინი ამ რეგიონებს საქართველოს ნაბიჯ-ნაბიჯ ართმევდნენ. 7 აგვისტოს ღამით განვითარებულ მოვლენებში (როდესაც ქართულმა არმიამ სამხრეთ ოსეთის დედაქალაქის, ცხინვალის დაბომბვა დაიწყო და ქალაქში შევიდა) ბრალის 70% სააკაშვილს მიუძღვის.
დღეს ქართველების უმრავლესობას გადადგომის საკითხი აქტუალურად მიაჩნია. ომის წყალობით სამხრეთ ოსეთი და აფხაზეთი მომავალი 10 წლის მანძილზე მაინც, თუ სამუდამოდ არა, დაკარგულია. საერთაშორისო ჰუმანიტარულ ორგანიზაციებთან კონტაქტში მყოფი დევნილები, რომელებიც ორივე რეგიონიდან ადრეულ 1990-იანებში გამოდევნეს, ამბობენ, რომ მათი ოცნება სახლში დაბრუნებულყვნენ, აგვისტოში დაიმსხვრა. დევნილების ახალი ტალღისთვის, რომლებიც ცხოვრების ნორმალური რიტმის აღდგენას და სამსახურის შოვნას ცდილობენ, სახლ-კარის დაკარგვით გამოწვეული შოკი იმდენად ძლიერია, რომ მათ შესძლო დაბრუნებაზე ფიქრი უჭირთ. მაგრამ სააკაშვილის კრიტიკას აქაც მოისმენთ. ”ეს პრეზიდენტი, თქვენი, ევროპელების და ამერიკელების დასმულია. გთხოვთ, მოგვაშორეთ აქედან,” გვითხრა ქალმა სახელმწიფოს მიერ გადაადგილებულ პირთათვის აშენებულ პატარა კოტეჯში. მას არ სურს საკუთარი სახელის ღიად გამჟღავნება.
მინისტრები კრიტიკას არ იზიარებენ და დღეს ოპოზიციაში გადასულ, ყოფილ თანაგუნდელებზე ამბობენ, რომ მათ ყოველთვის მეტი ძალაუფლება ან თანამდებობების საკუთარი მიზნებით გამოყენება სურდათ. ისინი ამტკიცებენ, რომ ომი მოსკოვმა დაიწყო. რეინტეგრაციის მინისტრი თემურ იაკობაშვილი ამბობს, რომ არმიის ცხინვალზე შეტევის მიზანი არა რეგიონის განთავისუფლება, არამედ სამხედრო აუცილებლობა იყო, რათა რუსული შეტევა შეეჩერებინათ, რომელიც მთელი ძალით მოემართებოდა ”თუკი თქვენ ცხინვალის ჩრდილოეთით არსებული სოფლების დაცვა გსურთ, ამის გაკეთება მხოლოდ ცხინვალზე გავლით შეიძლება. რუსები შესაძლოა თბილისში ყოფილიყვენენ, ჩვენ რომ ცხინვალში არ შევსულიყავით. ჩვენ დრო მოვიგეთ, და რუსებს საქართველოს დაკავებაში ხელი შევუშალეთ,” ამბობს იგი.
რომელ მოსაზრებას გაიზიარებს ობამა, მთავრობისას თუ ოპოზიციისას, მოგვიანებით გაირკვევა. კრიტიკული საკითხი კი იმაში მდგომარეობს, რომ ზაფხულის მოვლენების ისე წარმოჩენამ, თითქოს პატარა დემოკრატია საშინელი გიგანტისთვის წინააღმდეგობის გაწევას ცდილობდა, მარცხი განიცადა. დღეს სულ უფრო მეტი ქართველი სვამს კითხვას, რატომ აღმოჩდნენ ისინი ომში და შეიძლება კი მათი პრეზიდენტის ნდობა. ობამას ადმინისტრაციამ, ისევე როგორც ევროპულმა მთავრობებმა, ამ ხმას ყური უნდა დაუგდონ.
ორიგინალი
No comments:
Post a Comment