ფილიპ პ. პენი
22 თებერვალი 2009
ინციდენტები საზღვარზე ორმხრივი ბრალდებების საბაბი ხდება.
ქვემო ნიქოზი, საქართველო - სამხრეთ ოსეთის საზღვარი შუადღეს ტანკებმა ხმაურით გადაკვეთეს, მათ, თვითმხილველების გადმოცემით, 40-მდე რუსი ჯარისკაცი ფეხით მიყვებოდა. ჯარმა პოზიცია პატარა ქართული სოფლის პირას დაიკავა, უკაცრიელ სივრცეში, სადაც ოდესღაც ადგილობრივი მცხოვრებლები ვაშლებისა და კაკლის ბაღებს უვლიდნენ.
ადგილობრივები შორიდან შეშფოთებით შეჰყურებდნენ რამდენიმე ჯარისკაცს, რომლებიც თითქოს რაღაც აზომვებს აწარმოებდნენ, სანამ დანარჩენები უსაქმოდ დაბორიალობდნენ. ორი საათის შემდეგ შენაერთმა აქაურობა დატოვა და ისევ გადაკვეთა საზღვარი.
არც ერთი გასროლა, არც ერთი სიტყვა არ გაუცვლიათ ჯარისკაცებს, სოფლის მცხოვრებლებს და ქართველ პოლიციელებს, რომლებიც აქვე პოსტზე იდგნენ. მაგრამ 11 თებერვლის ამ შემოჭრის შემდეგ 500 კაციან პატარა სოფელს შიშის ტალღამ გადაუარა. შემთხვევამ კიდევ ერთხელ დაადასტურა, რამდენად მყიფეა სიტუაცია საქართველოს საზღვარზე აგვისტოს ომში რუსეთთან მარცხიდან ექვსი თვის შემდეგ.
”ისინი სიტუაციის დაძაბვას ცდილობენ” - ამბობს 47 წლის ნოდარ ლონგურაშვილი, ფერმერი ქვემო ნიქოზიდან, რომელიც რუსულ ჯარს ომის დასრულების შემდეგ ორი თვის განმავლობაში ოკუპირებული ჰქონდა - ”არ უნდათ, რომ ჩვენმა სოფელმა თავი ნორმალურად იგრძნოს. მათ უნდათ, რომ მუდმივად გვახსოვდნენ”.
ამ შეფასებას საქართველოს ლიდერებიც იზიარებენ. ისინი ამბობენ, რომ რუსეთი სასაზღვრო რაიონებში ინციდენტების მთელ სერიას ხელმძღვანელობს, რათა ახალი კონფლიქტის პროვოცირება მოახდინოს, ქვეყანაში არასტაბილურობის ატმოსფერო შექმნას, რაც ძირს გამოუთხრის პროდასავლურ ხელისუფლებას და ინვესტორებსაც დააფრთხობს.
”ეს უდიდესი გამოწვევაა” - განაცხადა ინტერვიუში პრეზიდენტმა მიხეილ სააკაშვილმა - ”რაღა თქმა უნდა, ინვესტიციების ნაკადი შეჩერდება, არადა, სწორედ ეს უნარჩუნებს ქვეყანას სვლას”.
ის ამბობს, რომ საქართველო არ აპირებს ანკესზე წამოგებას და ახალ კონფრონტაციაში ჩაბმას, მაგრამ რუსეთის ამ ქმედებებისთვის წინააღმდეგობის გაწევა ძალიან რთულია. ”სწორედ ამიტომ გვჭირდება დასავლეთის ძლიერი მხარდაჭერა” - განაცხადა მან.
რუსული და ქართული მხარეების წარმომადგენლები ოთხშაბათს, ჟენევის მოლაპარაკებებზე შეთანხმდნენ ცხელი ხაზის შექმნასა და ადგილობრივი პოლიციის ხელმძღვანელთა შორის რეგულარი კონტაქტების დაწესებაზე. ამ ზომებმა ინციდენტების ესკალაციის შესაძლებლობა უნდა აღკვეთოს. მაგრამ ორივე მხარე დარწმუნებული არ არის იმაში, თუ რამდენად ეფექტურად იმუშავებს ეს შეთანხმება.
შინაგან საქმეთა მინისტრის ცნობების თანახმად, გასული ხუთი თვის განმავლობაში, რუსული ჯარების ზედამხედველობის ქვეშ მყოფი სეპარატისტული რეგიონების, სამხრეთ ოსეთისა და აფხაზეთის, საზღვრებთან სნაიპერებმა 11 ქართველი პოლიციელი მოკლეს და 22 დაჭრეს. ერთი პოლიციელი, მოკლეს რამდენიმე წუთში მას შემდეგ, რაც მან ევროპელ ზედამხედველებთან შეხვედრა დაასრულა, ამბობს მერაბიშვილი.
მეორე შემთხვევის დროს, სამხედრო ფორმაში ჩაცმულ შეიარაღებულ მამაკაცთა ჯგუფი საქართველოს ტერიტორიაზე გადმოვიდა, სამხრეთ ოსეთის საზღვართან გამავალ ტრასაზე მანქანა გააჩერა, გაიტაცა ავტომიბილი და მისი ერთ-ერთი მგაზვრი, ფეხბურთის ცნობილი მსაჯი.
7 თებერვლის გატაცება, რომელიც საქართველოს საზღვრებთან სულ ცოტა 10 ასეთი გატაცების შემდეგ მოხდა, განსაკუთრებით შემაშფოთებელი იმიტომ იყო, რომ ტრასა, რომელზეც ინციდენტს ჰქონდა ადგილი, საქართველოს დასავლეთისა და აღმოსავლეთის დამაკავშირებელი ძირითადი ატერიაა. თუ უსაფრთხოება გზებზე პრობლემად იქცა, ეს ვაჭრობასა და ინვესტიციებს ქვეყნის მასშტაბით დიდ დარტყმას მიაყენებს, ამბობენ ხელისუფლების წარმომადგენლები.
”რუსეთისთვის ეს მხოლოდ ორი ტერიტორიისთვის ბრძოლა არ ყოფილა” - ამბობს გიგა ბოკერია, საგარეო საქმეთა მინისტრის მოადგილე - ”მათთვის მთავარია, საქართველო უკან, თავისი გავლენის სივრცეში დააბრუნონ, აქ სუსტი ხელისუფლება ყავდეთ... მიზანს ვერ მიაღწიეს და სწორედ ამიტომაც აკეთებენ ამას ყველაფერს”.
36 წლის მალხაზ ბეუკლიშვილი, გატაცებული მსაჯი, ყვება, რომ მისი გამტაცებელები ოსურად ლაპარაკობდნენ. ბეუკლიშვილი ისე გადაიყვანეს საზღვარზე, რომ საზღვრის არც ერთ მხარეს არავის გაუჩერებიათ. ის სოფლის სახლში ყავდათ გამომწყვდეული, ფულს სთხოვდნენ და დროდადრო სცემდნენ, მაგრამ როდესაც საკონტროლო პუნქტზე მეორე დღეს გააჩერეს, ბეუკლიშვილი რუს და ოს ჯარისკაცებს გადასცეს.
ბეუკლიშვილი ყვება, რომ როდესაც რაღაც მანძილი გამოიარა, უკან მოიხედა და დაინახა - მისი გამტაცებლები ჯარისკაცებთან ლაპარაკობდნენ. ” მათ ისინი არ დაუკავებიათ. უბრალოდ იდგნენ და ელაპარაკებოდნენ. არ ვიცი, მერე რა მოხდა, დააპატიმრეს, თუ არა” .
სამხრეთ ოსეთის ხელმძღვანელობამ ბეუკლიშვილი საერთაშორისო წითელი ჯვრისა და ევროპელი მეთვალყურეების ჩარევით გაათავისუფლა და განაცხდა, რომ საქმეს გამოიძიებენ.
მაგრამ მერაბიშვილი ყვება, რომ გატაცების არც ერთ ფაქტსა და სნაიპრების სროლას დაპატიმრება არ მოყოლია, ხოლო საქართველოს 12 მოქალაქე დღემდე უგზო-უკვლოდაა დაკარგული. ”ჩვენთვის სრულიად ცხადია, რომ ამას ან რუსები აკეთებენ, ან უბიძგებენ ამისკენ” - ამბობს ის - ”ისინი ქართული სახელმწიფოს განადგურებას ცდილობენ”.
რუსები უარყოფენ ქვემო ნიქოზში მათი ჯარების შესვლის ფაქტს და ამტკიცებენ, რომ პროვოკაციებს ქართული მხარე აწყობს, იტაცებს ოსებს და სასაზღვრო რაიონებში ჯარის შემადგენლობას ზრდის.
ევროპის კავშირის სამეთვალყურეო მისიამ საქართველოში განაცხადა, რომ მათ ინსპექტირება გაუკეთეს ყველა საკვანძო სამხედრო პოსტს სასაზღვრო რაიონებში და ჯარის რაოდენობის ზრდა ვერსად დააფიქსირეს.
საქართველომ იანვრის ბოლოს ევროპის კავშირის მისიასთან საზღვრის მახლობელი ბუფერული ზონებიდან მძიმე შეიარაღების გაყვანზე შეთახმებას მოაწერა ხელი და ევროპელებმა რუსეთსაც საპასუხო ნაბიჯის გადადგმა მოსთხოვეს.
რუსეთის ხელისუფლებამ ამ მოთხოვნის შესრულებაზე, როგორც არაფექტურზე, უარი თქვა და განაცხადა, რომ მხოლოდ ქართული ჯარი უნდა დაემორჩილოს შეზღუდვებს, რადგან აგვისტოში სწორედ მათ მიიტანეს შეტევა სამხრეთ ოსეთზე, ხოლო რუსეთის ჯარი რეგიონში ახალშექმნილ დამოუკიდებელ სახელმწიფოებს იცავს.
ევროკავშირის დამკვირვებლებს სამხრეთ ოსეთში შესვლის ნება არ დაერთეს და უფრო მცირე ევროპელ მეთვალყურეთა გუნდსაც ტერიტორიაზე შესვლა დაუბლოკეს. მათ რუსეთის მოთხოვნით ტერიტორია ერთ თვეში უნდა დატოვონ.
აგვისტოს ომის შემდეგ რუსეთმა სამხრეთ ოსეთი და აფახაზეთი დამოუკიდებელ ქვეყნებად სცნო, რამაც საქართველოს, შეერთებული შტატებისა და ევროპის უმეტესობის პროტესტი გამოიწვია. მას შემდეგ, რაც ევროპამ სამეთვალყურეო მისიის შექმნაზე თანხმობა განაცხადა, რუსეთმა ოქტომბრის დასაწყისში საქართველოს მომიჯნავე ტერიტორიებიდან ჯარი გაიყვანა.
მაგრამ ქართველ, ევროპელ და ამერიკელ ოფიციალურ პირთა განცხადებით, რუსეთი კვლავ არღვევს საფრანგეთის პრეზიდენტის, ნიკოლა სარკოზის შუამავლობით დადებულ საზავო ხელშეკრულებას, რომელიც ორივე ქვეყნისგან ომამდელ პოზიციებზე დაბრუნებას ითხოვდა. აფხაზეთსა და სამხრეთ ოსეთში დაახლოებით 8,000 რუსი სამხედროა დისლოცირებული, რაც სამჯერ აღემატებდა მანამდე არსებულ რაოდენობას და ახლა ისინი უფრო ახლოს დგანან საზღვრებთან, ვიდრე ეს ომამდე იყო, ამბობენ საქართველოს ხელისუფლების წარმომადგენლები.
რუსეთს ჯერ კიდევ აქვს ოკუპირებული სამხრეთ ოსეთის დიდი რაიონი, ახალგორი, რომელიც ომამდე საქართველოს კონტროლს ექვემდებარებოდა. გარდა ამისა მოსკოვმა განაცხადა, რომ სადავო ტერიტორიებზე სამხედრო ბაზების აშენებას გეგმავს.
საქართველოს ოფიციალური პირები აღიარებენ, რომ ქვეყანა ახლა უფრო მოწყვლადია, ვიდრე ომამდე და ამბობენ, რომ მთავრობა პენტაგონთან ერთად ქვეყნის არმიის გაუმჯობესებასა და საჰაერო თავდაცვითი სისტემების განმტკიცებაზე მუშაობს. მაგრამ, ამბობენ ისინი, არმია რუსეთის შეტევის აღკვეთას, ან საზღვრების გასწვრივ უსაფრთხოების ეროზიის შეჩერებას ძნელად თუ შეძლებს.
”ჩვენ ბევრს ვმუშაობთ იმისთვის, რომ საერთაშორისო საზოგადოების ყურადღების ცენტრში დავრჩეთ და დარწმუნებულნი ვიყოთ იმაში, რომ ამ ქმედებათა საფასური რაც შეიძლება უფრო მაღალი იქნება” - ამბობს ბოკერია - ”მხოლოდ ამ გზით შეიძლება რუსეთის შეკავება”.
No comments:
Post a Comment